An Chaoi a nOibríonn an Daonlathas in Éirinn agus an Bunreacht

An Chaoi a nOibríonn an Daonlathas in Éirinn agus an Bunreacht

An Toradh Foghlama

Sa cheacht seo, foghlaimeoidh tú faoin tslí a bhfeidhmíonn an Daonlathas in Éirinn agus faoin mBunreacht.

Mionsonraí faoin mBunreacht

A. AIRTEAGAIL Mar a taispeánadh san fhíseán, tá an Bunreacht roinnte ina Airteagail. Tá caoga Airteagal ann san iomlán. Tá riail thábhachtach nó dlí tábhachtach leagtha amach i ngach Airteagal ar leith.

Seo a leanas an leagan amach atá ar na hAirteagail sin:

Airteaga(i)l Téama
An Brollach An Réamhrá a ghabhann leis an mBunreacht
Airteagail 1 go 11 Tá míniú le fáil iontu faoi cad is brí leis an stát, Éire.
Airteagail 12 go 14 Cur síos ar ról Uachtarán na hÉireann
Airteagail 15 go 27 Déileálann siad leis an bParlaimint Náisiúnta
Airteagal 28 Cur síos ar ról an Rialtais
Airteagal 28A Rialtas Áitiúil
Airteagal 29 Leagann sé amach na socruithe idirnáisiúnta idir Éire agus tíortha eile
Airteagail 30 go 33 Cur síos ar ról roinnte comhairleoirí de chuid an Stáit, lena n-áirítear an tArd-Aighne, an Chomhairle Stáit agus an tArd-Reachtaire agus Cuntas
Airteagail 34 go 39 Míniú ar chóras na gcúirteanna agus ar an tslí inar ceart trialacha a sheoladh
Airteagail 40 go 44 Leagann siad amach na cearta atá ag an bpobal – cearta pearsanta, cearta teaghlaigh, cearta oideachais, cearta maoine agus cearta creidimh
Airteagal 45 Míniú ar an tslí inar ceart don Stát féachaint i ndiaidh leas mhuintir na hÉireann
Airteagail 46 go 50 Cur síos ar an tslí inar féidir an Bunreacht a athrú (a leasú) le cineál speisialta toghcháin, ar a dtugtar Reifreann, nó inar féidir é a athscríobh ar fad

B. CEARTA Deirtear san fhíseán go mbíonn cearta áirithe ag daoine a chónaíonn i nDaonlathas agus go bhfuil na cearta sin cosanta faoin mBunreacht. Áirítear an méid seo a leanas i measc na gceart sin:

1) An ceart chun comhionannais
2) An ceart chun agóid a dhéanamh
3) An ceart chun vótáil a dhéanamh
4) An ceart chun do thuairimí a nochtadh gan bhac
5) An ceart chun do chreideamh a chleachtadh
6) An ceart chun ballraíocht a fháil i gcumainn, amhail páirtithe polaitíochta, ceardchumainn nó eagraíochtaí.

Gníomhaíocht

Téigh chuig an mBunreacht ar líne nó chuig cóip chrua den Bhunreacht https://www.constitution.ie/Documents/Bhunreacht_na_hEireann_web.pdf chun na freagraí ar na Ceisteanna seo a leanas a fháil:

Faigh amach cén tAirteagal ar leith den Bhunreacht a bheadh le léamh agat chun eolas a fháil faoi na hábhair seo a leanas:

(a) Do cheart chun oideachais
(b) Cén obair atá le déanamh ag an Uachtarán
(c) An córas vótála in Éirinn i gcás toghchán do Dháil Éireann
(d) An tslí inar féidir an Bunreacht a athrú
(e) Cé a cheapann breithiúna chuig na cúirteanna

Acmhainní don Mhúinteoir agus don Mhac Léinn

Athscríbhinn Video

Tá an bealach ina n-oibríonn an Daonlathas in Éirinn leagtha amach i ndoiciméad an-tábhachtach dar teideal Bunreacht na hÉireann.

Sin an dara leagan de bhunreacht an stáit ón tráth a baineadh saoirse amach. Ghlac sé áit an chéad leagain – Bunreacht Shaorstát Éireann – a bhí ann ón mbliain 1922 agus tháinig sé i bhfeidhm ar an 29 Nollaig 1937 tar éis vótaíocht náisiúnta, ar a dtugtar pobalbhreith, a bheith ann ar an 1 Iúil 1937.

Sna línte tosaigh de Bhunreacht na hÉireann léitear na focail ‘Ar mbeith dúinne, muintir na hÉireann ….’, ós rud é gur ó na daoine a thagann gach cumhacht i ndaonlathas. Ghlac muintir na hÉireann leis an doiciméad seo sa bhliain 1937 agus bhí 75.8% de na daoine ina fhabhar agus 24.2% ina choinne.

Tugann an Bunreacht sainmhíniú ar ár gcóras rialtais agus leagann sé amach cad iad na cearta Bunreachtúla atá againn mar shaoránaigh Éireannacha agus, dá bhrí sin, ‘daonlathas bunreachtúil’ atá ann in Éirinn.

Tá an Bunreacht roinnte ina Airteagail. Tá riail thábhachtach nó dlí tábhachtach leagtha amach i ngach Airteagal ar leith. Tá 50 airteagal ann san iomlán.

Bíonn cearta áirithe ag daoine a chónaíonn i nDaonlathas agus tá na cearta sin cosanta faoin mBunreacht.

Uaireanta, ceapann daoine nach mbaineann daonlathas ach amháin leis an tslí ina rialaíonn an tromlach. Le fírinne, níl sé sin fíor. I ndaonlathas, déantar cinntí ar bhonn cad atá comhaontaithe ag an tromlach ach ní mór cearta agus saoirsí an mhionlaigh a urramú agus ní mór éisteacht a thabhairt don mhionlach freisin.

Cén fáth, dar leat, an bhfuil sé tábhachtach gur Daonlathas é Éire? Cé chomh tábhachtach is atá an Bunreacht?

Nasc PDF a athscríbhinn físeán anseo

Ceacht PDF